Ουδέν κακόν, αμιγές καλού, λένε.

Την επάνοδό της δρομολογεί ήδη η Κίνα, η πρώτη χώρα που χτυπήθηκε από την κρίση του κορονοϊού. Πολλές είναι οι κινεζικές επιχειρήσεις που έχουν περάσει από το στάδιο της διαχείρισης της κρίσης στην ανάρρωση, την ώρα που οι παγκόσμιοι ανταγωνιστές τους βρίσκονται σε καραντίνα. Σε πολιτικό επίπεδο, το Πεκίνο καταλαμβάνει το κενό που άφησε ο Ντόναλντ Τραμπ, στην παγκόσμια ηγεσία απέναντι στην πανδημία.

Πώς η Κίνα αναδύεται από την κρίση ως παγκόσμια δύναμη

Ο Κινέζος πρόεδρος, Σι Τζινπίνγκ, κατανοεί ότι η παροχή παγκόσμιων αγαθών μπορεί να λειτουργήσει ως άλλο εχέγγυο μιας ανερχόμενης δύναμης. Δείτε τις ολοένα και πιο δημοφιλείς εκδηλώσεις υλικής βοήθειας της Κίνας. Όταν κανένα ευρωπαϊκό κράτος δεν απάντησε στην επείγουσα έκκληση της Ιταλίας για ιατρικό εξοπλισμό και προστατευτικό εξοπλισμό, η Κίνα έστειλε εκατομμύρια υγειονομικών υλικών. Έφτασαν και στην Αθήνα 1 εκατομμύριο μάσκες και 10 τόνοι ιατρικές προμήθειες, δωρεά από κινεζικές επιχειρήσεις και οργανώσεις.

Η Κινέζος πρέσβης στην Ελλάδα, κατά την παράδοση του υλικού, επανέλαβε τα λόγια του Αριστοτέλη, «Τι είναι φίλος; Φίλος σημαίνει η ενιαία ψυχή που κατοικεί σε δύο σώματα», τονίζοντας ότι «οι δύσκολες στιγμές αποκαλύπτουν τους αληθινούς φίλους». Και το Πεκίνο χρειάζεται φίλους στην Ευρωζώνη για τον νέο επενδυτικό Δρόμο του Μεταξιού και την τεχνολογία 5G, μεταξύ άλλων, για να αντιμετωπίσει τα εμπόδια που θέτουν οι ΗΠΑ στα σχέδια αυτά.

Η απάντηση στην κρίση, ωστόσο, δεν αφορά μόνο υλικά αγαθά. Κατά τη διάρκεια της κρίσης του Εbola το 2014, οι ΗΠΑ δημιούργησαν συνασπισμό δεκάδων χωρών για την αντιμετώπιση της εξάπλωσης της νόσου. Το 2020, το Πεκίνο έχει λανσάρει τη δική του ισχυρή διπλωματική εκστρατεία για να φέρει στο τραπέζι δεκάδες χώρες και εκατοντάδες αξιωματούχους, ώστε να μοιραστούν πληροφορίες σχετικά με την πανδημία και διδάγματα από την εμπειρία της Κίνας.

Η Κίνα επιχειρεί να αξιοποιήσει, προς όφελός της, την κατάσταση οικονομικού και υγειονομικού συναγερμού που βρίσκεται η υφήλιος. Το ερώτημα είναι εάν η Ελλαδα θα καταφέρει να βρεθεί με πλεονέκτημα την επόμενη μέρα.

Ευκαιρία και για την Ελλάδα

 Η Ελλάδα πλήττεται στον τουρισμό, την εστίαση και στην εφοδιαστική αλυσίδα, μεταξύ άλλων.  Το πλήγμα θα είναι τεράστιο, αλλά εξίσου σημαντική είναι η ευκαιρία που παρουσιάζεται: η ΕΕ δρομολογεί πανευρωπαϊκές λύσεις. 

Ανάσα για την Ελλάδα οι αποφάσεις του Eurogroup 

Δεν υφίσταται φέτος ο στόχος για πρωτογενές πλεόνασμα 3,5%, εξασφαλίζοντας δημοσιονομική ευελιξία παρά το ότι βρίσκεται σε μεταμνημονιακή παρακολούθηση. Η εξέλιξη αυτή δίνει τον δημοσιονομικό χώρο που δεν είχε η ελληνική κυβέρνηση πριν την κρίση του κορονοϊού, την ώρα που η Κομισιόν προειδοποιεί για ύφεση στην ευρωζώνη το 2020. 

Είναι δεδομένο ότι στη δύση της κρίσης του κορονοϊού θα ξυπνησουμε σε έναν άλλο κόσμο. Το πλεονέκτημα θα το έχουν οι χώρες με τα πιο γρήγορα αντανακλαστικά, οι οποίες επιπλέον αξιοποίησαν την ευκαιρία να διορθώσουν παθογένειες.

Η Ελλάδα μπήκε στην σημερινή κρίση με απόθεμα δισεκατομμυρίων λόγω της υψηλής φορολόγησης, με αποτέλεσμα αυτα τα χρήματα να μπορούν να διατεθούν με κοινωνικές παροχές για την αντιμετώπιση του κορονοιου. Ταυτόχρονα, η κυβέρνηση έχει την ευκαιρία να αξιοποιήσει την συγκυρία για να θεσμοθετήσει πιο λειτουργικούς κανόνες στην οικονομία και του Κράτους.

Θεωρείται ευρέως ότι το ευρωπαϊκό οικοδόμημα έχει χτιστεί από τις κρίσεις και είναι το άθροισμα των λύσεων που παρείχε. Πολλοί βλέπουν την πανδημική κρίση ως το μεγάλο τεστ για την Ευρωζώνη. Η ίδια κρίση μπορεί να είναι, όμως, και ευκαιρία για την Ελλάδα να βγει μπροστά, χωρίς τα δημοσιονομικά δεσμά, αν και εφόσον διατηρήσει υπό έλεγχο τον αριθμό των κρουσμάτων στη χώρα.

Ευκαιρίες για τις ελληνικές επιχειρήσεις

Η συνταγή της επιβίωσης σε μία οικονομία σε ύφεση 

Τη συνταγή της επιβίωσης επιχειρήσεων σε μία οικονομία σε ύφεση χαρτογραφεί ένα άρθρο του Harvard Business Review.

 

Μια συνδυαστική στρατηγική συνοψίζεται ως εξής: λίγο επίθεση, λίγο άμυνα, και voilà, είστε νικητής. Οι εταιρείες συνήθως συνδυάζουν τρεις αμυντικές προσεγγίσεις – μειώνοντας τον αριθμό των εργαζομένων, βελτιώνοντας την επιχειρησιακή αποδοτικότητα ή και τις δύο – με τρεις επιθετικές: ανάπτυξη νέων αγορών, επενδύσεις σε νέα περιουσιακά στοιχεία ή και τα δύο. Αυτό δίνει 9 πιθανούς συνδυασμούς, μερικοί από τους οποίους είναι πιο αποτελεσματικοί από τους άλλους.

 

Οι προοδευτικές επιχειρήσεις έχουν τη μεγαλύτερη πιθανότητα, όχι μόνο να επιβιώσουν, αλλά να έχουν προβάδισμα την επόμενη μέρα. Οι αμυντικές κινήσεις αυτών των εταιρειών είναι επιλεκτικές. Μειώνουν το κόστος κυρίως με τη βελτίωση της επιχειρησιακής αποτελεσματικότητας και όχι με τη μείωση του αριθμού των εργαζομένων. Οι επιθετικές κινήσεις τους είναι περιεκτικές. Αναπτύσσουν νέες επιχειρηματικές ευκαιρίες, πραγματοποιώντας σημαντικά μεγαλύτερες επενδύσεις από ό, τι κάνουν οι ανταγωνιστές τους στην έρευνα και το μάρκετινγκ και επενδύουν σε εξοπλισμό, όπως εργοστάσια και μηχανήματα. 

Συστήνοντας την τηλεργασία στις ελληνικές επιχειρήσεις

Η τηλεργασία δεν αποτελεί πρόσφατη εξέλιξη, ωστόσο οι ελληνικές επιχειρήσεις παραδοσιακά αντιστέκονταν στην υιοθέτησή αυτής της εργασιακής μορφής. Έρευνα του Διεθνούς Οργανισμού Εργασίας (ILO) και του Eurofound κατέγραψε πως το 2017, οι τακτικά τηλεργαζόμενοι στην Ελλάδα ανέρχονταν μόλις στο 5%, κατατάσσοντας την χώρα μας στη 18η θέση, ανάμεσα στους «28» τότε της ΕΕ.

Αναμφίβολα, έχετε ακούσει στον κύκλο σας σχόλια τύπου «πρέπει να είσαι από πάνω, αλλιώς δεν δουλεύουν» και άλλα παρεμφερή. Μπορεί να το έχετε σκεφτεί και εσείς. Ισχύει όμως;

Tο οικονομικό όφελος για τις επιχειρήσεις και τους εργαζόμενους έχει υπολογιστεί σε έρευνες. Εξοικονομούνται ετησίως 52 εκ. δολάρια σε Ηνωμένο Βασίλειο και Καναδά, και έως 645 εκ. δολάρια στις ΗΠΑ από την εφαρμογή της τηλεργασίας. Ενώ, ένα πρόσφατο πείραμα στο Πανεπιστήμιο του Στάνφορντ έδειξε ότι η παραγωγικότητα των εργαζομένων βελτιώθηκε με την τηλεργασία. Ταυτόχρονα, δίνεται η δυνατότητα σε μικρομεσαίες επιχειρήσεις στην επαρχία, να εντάξουν στο δυναμικό τους κορυφαίους επαγγελματίες, που δεν θα άφηναν εύκολα το μόνιμο χώρο διαμονής τους, είτε αυτό είναι τα μεγάλα αστικά κέντρα, είτε το εξωτερικό.

Οικονομικό και παραγωγικό όφελος μπορούν να έχουν και οι ελληνικές επιχειρήσεις από την εφαρμογή της τηλεργασίας. Η αλλαγή, όμως, πρέπει να ξεκινήσει από τους εργοδότες και τους managers. Η μετάβαση από την νοοτροπία που αξιολογεί τον εργαζόμενο, όχι με βάση τη φυσική του παρουσία, αλλά με την επίτευξη στόχων, είναι αναγκαία. Πρόκειται για μεθοδολογία που αφορά και όσους θα επιστρέψουν στα γραφεία τους μετά την λήξη της καραντίνας στην χώρα. 

Σε θεσμικό επίπεδο, η Πολιτεία οφείλει να επικαιροποιήσει το πεπαλαιωμένο θεσμικό πλαίσιο. Επιχειρηματίες που μίλησαν στο κυβέρνηση.gr λένε ότι -ενώ θέλουν να προσλάβουν προσωπικό με αυτό το πλαίσιο- για παράδειγμα τεχνικούς υποστήριξης των πληροφοριακών συστημάτων της εταιρείας τους, οι όροι που τίθενται από το νόμο καθιστούν σχεδόν απαγορευτικές τέτοιες προσλήψεις, με αποτέλεσμα να καταφεύγουν σε προσλήψεις μερικής απασχόλησης.

«Τα σχολεία κλείνουν, η εκπαίδευση συνεχίζεται» 

Ξεκίνησε η εξ’ αποστάσεως εκπαίδευση σε όλα τα σχολεία της χώρας. Πανεπιστήμια και φροντιστήρια «τρέχουν»  να ακολουθήσουν. Και αυτό είναι μια ελπίδα για τη χώρα.

Η εξ αποστάσεως διδασκαλία αποτελεί ένα διαρκώς αναπτυσσόμενο και εξελισσόμενο πεδίο της εκπαίδευσης,  που πρέπει να γίνει ένα σημαντικό συμπληρωματικό εργαλείο της συμβατικής εκπαίδευσης και στην Ελλάδα. 

Εκεί έξω, υπάρχει ο κόσμος της πληροφορίας και της γνώσης, ένας κόσμος στον οποίο οι Έλληνες μαθητές δεν είχαν πρόσβαση, ενώ η υποδομή για την εξ αποστάσεως εκπαίδευση υπήρχε εδώ και χρόνια. Η υποδομή έμενε αναξιοποίητη, μέχρι τη στιγμή που βρέθηκε ο κατάλληλος άνθρωπος στην κατάλληλη θέση: ο υπουργός Ψηφιακής Διακυβέρνησης, ένας τεχνοκράτης και πολιτικός, ταυτόχρονα. 

Νωρίτερα ο ψηφιακός μετασχηματισμός του κράτους

Τηλεδιασκέψεις με e-presence και εξουσιοδοτήσεις μέσω gov.gr από το υπουργείο Ψηφιακής Διακυβέρνησης, ψηφιοποίηση της φορολογικής ενημερότητας για πληρωμές του Δημοσίου, πλατφόρμα καταγραφής αποθεμάτων προστατευτικού εξοπλισμού από το υπουργείο Ανάπτυξης και Επενδύσεων, ψηφιακές εφαρμογές από Περιφέρειες και Δήμους, όπως το app τηλεϊατρικής στην Περιφέρεια Θεσσαλίας. Αυτά είναι μόνο μερικά από τα παραδείγματα νέων τεχνολογιών που αναπτύχθηκαν ή επισπεύθηκε η υλοποίησή τους λόγω κορονοϊού.

Τα παραπάνω ψηφιακά συστήματα θα μείνουν στο κράτος, στην αυτοδιοίκηση και στις δημόσιες υπηρεσίες και μετά την κρίση. Το στοίχημα για τις διοικήσεις είναι, σε πρώτο βαθμό, να συνεχίσουν να αξιοποιούν τα ψηφιακά εργαλεία τα οποία απέκτησαν με αφορμή την κρίση του κορονοϊού, και, σε δεύτερο βαθμό, να τα αναπτύξουν περαιτέρω και να τα ενσωματώσουν σε περισσότερες δομές.